Ναι, ένα παιδικό πάρτι μπορεί να είναι ευχάριστο για παιδί με αυτισμό, αρκεί να προηγηθεί προετοιμασία: το παιδί να γνωρίζει τι θα γίνει, να υπάρχει ένα ήσυχο σημείο για διάλειμμα και να μην είναι υποχρεωτικό να μείνει μέχρι το τέλος. Η ευελιξία μετράει περισσότερο από την τελειότητα.
Το παιδικό πάρτι συγκεντρώνει πολλά από όσα δυσκολεύουν τα παιδιά στο φάσμα: θόρυβο, πολλά παιδιά μαζί, ελεύθερο χρόνο χωρίς σαφή δομή, απρόβλεπτα παιχνίδια και κοινωνικούς κανόνες που δεν λέγονται φωναχτά. Δεν σημαίνει ότι πρέπει να τα αποφεύγετε. Σημαίνει ότι, με κατάλληλο σχεδιασμό, η εμπειρία γίνεται διαχειρίσιμη. Το κείμενο αυτό αφορά τόσο τις προσκλήσεις που δέχεστε όσο και τα δικά σας γενέθλια.
Γιατί τα πάρτι δυσκολεύουν τα παιδιά με αυτισμό;
Οι φορείς που ασχολούνται με τον αυτισμό, όπως το National Autistic Society, σημειώνουν ότι οι κοινωνικές καταστάσεις μπορεί να είναι για το παιδί μπερδεμένες, κουραστικές και αγχωτικές, και ότι οι ώρες χωρίς δομή είναι συχνά οι πιο απαιτητικές. Στο πάρτι συμβαίνουν συνήθως όλα μαζί:
- Αισθητηριακό φορτίο: δυνατή μουσική, μπαλόνια που σκάνε, έντονα φώτα, μυρωδιές φαγητού. Δείτε περισσότερα στο άρθρο για την αισθητηριακή επεξεργασία στον αυτισμό.
- Απρόβλεπτο πρόγραμμα: το παιδί δεν ξέρει τι έπεται ούτε πότε τελειώνει.
- Άγραφοι κανόνες: πότε τραγουδάμε, πότε περιμένουμε σειρά, τι κάνουμε αν χάσουμε σε ένα παιχνίδι.
- Έντονη προσοχή: στο δικό του πάρτι, όλα τα βλέμματα στρέφονται πάνω του, κάτι που μπορεί να είναι άβολο.
Πώς προετοιμάζετε το παιδί πριν από ένα πάρτι;
Η πρόβλεψη μειώνει το άγχος. Λίγες μέρες νωρίτερα, μπορείτε να:
- Δείξετε εικόνες του χώρου και, αν γνωρίζετε, των παιδιών που θα είναι εκεί.
- Φτιάξετε ένα μικρό οπτικό πρόγραμμα: άφιξη, παιχνίδι, τούρτα, αναχώρηση. Ιδέες θα βρείτε στο άρθρο για τα οπτικά προγράμματα.
- Γράψετε μια κοινωνική ιστορία που περιγράφει τι θα δει και τι μπορεί να κάνει. Αν θέλετε οδηγίες, δείτε τις κοινωνικές ιστορίες.
- Συζητήσετε τα παιχνίδια από πριν, μαζί με έννοιες όπως το να κερδίζεις ή να χάνεις.
- Συμφωνήσετε ένα σήμα ή μια κάρτα για όταν χρειάζεται διάλειμμα ή βοήθεια.
Τι κάνετε την ημέρα του πάρτι;
- Πηγαίνετε νωρίς, όταν ο χώρος είναι ακόμη ήσυχος. Η άφιξη μέσα σε ήδη γεμάτη αίθουσα είναι πιο δύσκολη.
- Έχετε μαζί ό,τι καθησυχάζει το παιδί: ωτοασπίδες ή ακουστικά, αγαπημένο αντικείμενο, γνωστό σνακ.
- Εντοπίστε από την αρχή ένα ήσυχο σημείο όπου μπορεί να αποσυρθεί.
- Ο Raising Children Network προτείνει να παρακολουθήσετε μόνο το κομμάτι που μπορεί να διαχειριστεί το παιδί. Αν το πάρτι έχει μια δραστηριότητα που του αρέσει, όπως ζωγραφική, μπορεί να πάτε μόνο για αυτήν.
- Προσδιορίστε εκ των προτέρων πότε θα φύγετε και μιλήστε το με το παιδί. Η έγκαιρη αποχώρηση μετά από ένα καλό μισάωρο είναι καλύτερη από την παραμονή μέχρι την κατάρρευση.
Αν το παιδί εκδηλώσει έντονη δυσφορία, το meltdown ή shutdown δεν είναι «κακή συμπεριφορά»: είναι σήμα ότι ξεπεράστηκαν τα όριά του.
Πώς οργανώνετε ένα πάρτι που ταιριάζει στο παιδί σας;
Όταν το πάρτι είναι δικό σας, έχετε τον έλεγχο. Οι οδηγίες που κυκλοφορούν από οργανώσεις και κέντρα για τον αυτισμό συγκλίνουν σε λίγα σημεία:
- Μικρή λίστα καλεσμένων με παιδιά που το παιδί γνωρίζει και νιώθει άνετα μαζί τους.
- Γνωστός χώρος, όπως το σπίτι ή ένα μέρος που έχει ήδη επισκεφθεί.
- Χαμηλή ένταση: ήπια μουσική, χωρίς παιχνίδια με σκάσιμο μπαλονιών ή δυνατά όργανα, απαλός φωτισμός.
- Δομημένες δραστηριότητες αντί για ελεύθερο χρόνο: χειροτεχνία, μια απλή κατασκευή ή ένα παιχνίδι με σαφείς κανόνες.
- Φαγητά που ήδη τρώει το παιδί, ώστε να μην υπάρχει πίεση.
- Επιλογές στην τούρτα: ρωτήστε το παιδί αν θέλει να του τραγουδήσουν, αν θέλει κεράκι και πού θέλει να σταθεί. Μπορεί να προτιμά να είναι λίγο στο πλάι.
- Ένα ήσυχο δωμάτιο διαθέσιμο σε όλη τη διάρκεια.
Τι γίνεται αν το παιδί δεν θέλει να πάει ή δεν θέλει πάρτι;
Δεν είναι υποχρεωτικό. Κάποια παιδιά προτιμούν μια μικρή γιορτή μόνο με την οικογένεια, και αυτό είναι απολύτως έγκυρη επιλογή. Αν όμως το παιδί θέλει να συμμετέχει αλλά δυσκολεύεται, μπορείτε να προχωρήσετε σταδιακά: πρώτα μια συνάντηση με ένα παιδί, μετά με δύο, μετά μια μικρή γιορτή. Το National Autistic Society τονίζει τη σταδιακή εξάσκηση των κοινωνικών δεξιοτήτων σε διαφορετικά περιβάλλοντα και με διαφορετικούς ανθρώπους, ώστε το παιδί να τις γενικεύει.
Αν παρατηρείτε ότι οι κοινωνικές καταστάσεις προκαλούν σταθερά έντονο άγχος, μπορεί να βοηθήσει η στοχευμένη εξάσκηση σε μικρή ομάδα, όπως οι ομάδες κοινωνικών δεξιοτήτων του κέντρου μας, ή μια συζήτηση με τους ειδικούς σχετικά με το τι ταιριάζει στο δικό σας παιδί.
Συχνές ερωτήσεις
Πρέπει να πάει το παιδί μου σε κάθε πάρτι στο οποίο το καλούν;
Όχι. Μπορείτε να επιλέγετε τις προσκλήσεις που ταιριάζουν στο παιδί και στις δυνάμεις του. Αν δεν πάει σε κάποιο πάρτι, δεν χάνει κάτι ανεπανόρθωτο. Ρωτήστε το τι θέλει και σεβαστείτε την απάντησή του όσο γίνεται.
Μπορώ να μείνω μαζί του στο πάρτι;
Ναι, και συχνά είναι καλή ιδέα, ειδικά στην αρχή. Η παρουσία ενός γονιού προσφέρει ασφάλεια και βοηθά να φύγετε εγκαίρως. Με τον καιρό, ανάλογα με την ετοιμότητα του παιδιού, μπορείτε να αποσύρεστε σταδιακά.
Πώς εξηγώ στους άλλους γονείς ότι το παιδί μου χρειάζεται προσαρμογές;
Μπορείτε να ενημερώσετε τον διοργανωτή εκ των προτέρων και με λίγα λόγια: τι το δυσκολεύει, τι το καθησυχάζει και ότι μπορεί να φύγει νωρίς. Δεν χρειάζεται να δώσετε διάγνωση ούτε να δικαιολογηθείτε αναλυτικά.
Τι κάνω αν το παιδί δεν θέλει να του τραγουδήσουν ή να σβήσει κεράκια;
Δεν χρειάζεται να το κάνει. Μπορείτε να παραλείψετε το τραγούδι, να βάλετε ένα κεράκι ή να το σβήσετε μόνο εσείς μαζί του σε ήσυχη στιγμή. Το σημαντικό είναι να αισθάνεται ότι έχει επιλογή.
Πώς ξέρω ότι το πάρτι πήγε καλά;
Δεν χρειάζεται να πήγε «τέλεια». Αν το παιδί έμεινε όσο άντεχε, χρησιμοποίησε το διάλειμμα και έφυγε χωρίς οξεία δυσφορία, αυτό είναι επιτυχία. Σημειώστε τι βοήθησε, ώστε να το επαναλάβετε την επόμενη φορά.