Όλο και περισσότεροι γονείς μας ρωτούν το ίδιο πράγμα: γιατί ακούμε τόσο συχνά για τον αυτισμό τα τελευταία χρόνια; Μήπως αυξάνεται πραγματικά, ή απλώς τον αναγνωρίζουμε καλύτερα; Η απάντηση δεν είναι απλή, αλλά τα στοιχεία που έχουμε, ελληνικά και διεθνή, δίνουν αρκετές απαντήσεις.
Σε αυτό το άρθρο παρουσιάζουμε τα πραγματικά νούμερα, χωρίς εικασίες για αιτίες, και εξηγούμε γιατί η αύξηση των διαγνώσεων δεν σημαίνει αυτόματα ότι υπάρχουν περισσότερα παιδιά με αυτισμό απ' όσα υπήρχαν στο παρελθόν.
Πόσο συχνός είναι ο αυτισμός στην Ελλάδα
Η πιο αξιόπιστη εκτίμηση για τη χώρα μας προέρχεται από μια εθνική μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2020 στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Clinical Medicine, με στοιχεία από τα τότε Κέντρα Εκπαιδευτικής και Συμβουλευτικής Υποστήριξης (σήμερα ΚΕΔΑΣΥ), που κάλυψε πάνω από το 87% των σχετικών κέντρων της χώρας. Σύμφωνα με τη μελέτη, το 1,15% των παιδιών ηλικίας 10 και 11 ετών είχε διάγνωση Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ), με σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις 13 περιφέρειες της χώρας, από 0,59% έως 1,50%.
Αν σκέφτεστε να ξεκινήσετε τη διαδικασία αξιολόγησης για το παιδί σας, μπορείτε να διαβάσετε τον αναλυτικό μας οδηγό για την αξιολόγηση από ΚΕΔΑΣΥ, τον φορέα από τον οποίο προήλθαν και τα παραπάνω στοιχεία.
Αγόρια και κορίτσια: γιατί η διαφορά είναι τόσο μεγάλη
Στην ελληνική μελέτη, ο επιπολασμός ήταν 1,83% στα αγόρια και 0,44% στα κορίτσια, δηλαδή αναλογία περίπου 4,14 προς 1. Παρόμοια αναλογία, γύρω στο 3 με 4 προς 1, καταγράφεται σταθερά και σε διεθνείς μελέτες. Οι ερευνητές θεωρούν ότι μέρος αυτής της διαφοράς οφείλεται σε πραγματικά βιολογικά χαρακτηριστικά, αλλά μέρος οφείλεται και στο ότι τα κορίτσια συχνά εμφανίζουν πιο διακριτικά σημάδια ή τα καλύπτουν καλύτερα κοινωνικά, με αποτέλεσμα να διαφεύγουν ή να καθυστερούν στη διάγνωση.
Τι δείχνουν τα πιο πρόσφατα διεθνή στοιχεία
Στις ΗΠΑ, το δίκτυο παρακολούθησης του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) ανακοίνωσε το 2025 ότι 1 στα 31 παιδιά ηλικίας 8 ετών είχε διάγνωση ΔΑΦ το 2022, ποσοστό αυξημένο σε σχέση με το 1 στα 36 που είχε καταγραφεί δύο χρόνια νωρίτερα. Και εκεί η διαφορά ανάμεσα στα φύλα παραμένει έντονη: περίπου 1 στα 20 αγόρια έναντι 1 στα 70 κοριτσιών. Τα νούμερα δεν είναι άμεσα συγκρίσιμα μεταξύ χωρών, καθώς διαφέρουν οι μεθοδολογίες και οι ηλικίες που εξετάζονται, όμως η κατεύθυνση της τάσης, δηλαδή η σταδιακή αύξηση των διαγνώσεων τις τελευταίες δεκαετίες, είναι κοινή.
Γιατί «περισσότερες διαγνώσεις» δεν σημαίνει αυτόματα «περισσότερος αυτισμός»
Η αύξηση των αριθμών προβληματίζει πολλούς γονείς, όμως οι ειδικοί επισημαίνουν πως δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα πραγματική αύξηση της διαταραχής στον πληθυσμό. Οι κυριότεροι λόγοι που αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία είναι:
- Διεύρυνση των διαγνωστικών κριτηρίων: από το 2013 και μετά, καταστάσεις που παλαιότερα περιγράφονταν ξεχωριστά, όπως το σύνδρομο Asperger ή η «διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή μη προσδιοριζόμενη αλλιώς», εντάχθηκαν όλες κάτω από τον ενιαίο όρο «Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος».
- Μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση: γονείς, εκπαιδευτικοί και παιδίατροι αναγνωρίζουν σήμερα πολύ πιο εύκολα τα πρώιμα σημάδια απ' ό,τι πριν από 20 χρόνια.
- Βελτιωμένα εργαλεία ανίχνευσης: η συστηματική χρήση σταθμισμένων εργαλείων διαλογής σε μικρότερες ηλικίες οδηγεί σε περισσότερες, και συχνά πρωιμότερες, διαγνώσεις.
- Μετατόπιση διαγνωστικών κατηγοριών: μελέτες δείχνουν ότι μέρος της αύξησης εξηγείται από παιδιά που παλαιότερα λάμβαναν άλλη διάγνωση, όπως «νοητική αναπηρία» ή «μαθησιακή δυσκολία», και σήμερα διαγιγνώσκονται με ΔΑΦ.
- Καλύτερη πρόσβαση σε υπηρεσίες αξιολόγησης, ιδίως σε μεγάλα αστικά κέντρα, σε σχέση με το παρελθόν.
Όπως εξηγήσαμε και στο άρθρο μας για την πρώιμη ανίχνευση του αυτισμού, η βελτίωση των εργαλείων διαλογής παίζει καθοριστικό ρόλο στο πόσο νωρίς και πόσο συχνά τίθεται μια διάγνωση.
Τι σημαίνει αυτό για εσάς ως γονείς
Αν διαβάζετε αυτό το άρθρο επειδή ανησυχείτε για το παιδί σας, τα παραπάνω στοιχεία δεν χρειάζεται να σας τρομάζουν. Αντίθετα, μπορούν να σας βοηθήσουν να δείτε την εικόνα πιο καθαρά:
- Η αύξηση των διαγνώσεων αντανακλά κυρίως καλύτερη αναγνώριση, όχι απαραίτητα μια «επιδημία».
- Αν έχετε παρατηρήσει σημάδια στο παιδί σας, η έγκαιρη αξιολόγηση παραμένει το πιο χρήσιμο βήμα, ανεξάρτητα από τα γενικά ποσοστά.
- Η μέση ηλικία διάγνωσης στην ελληνική μελέτη ήταν περίπου τα 6 έτη, κάτι που δείχνει ότι υπάρχει ακόμη περιθώριο για πρωιμότερη ανίχνευση στη χώρα μας.
- Αν αισθάνεστε άγχος ή αβεβαιότητα μπροστά σε αυτές τις πληροφορίες, η συμβουλευτική γονέων μπορεί να σας βοηθήσει να οργανώσετε τις σκέψεις και τα επόμενα βήματά σας.
Για οποιαδήποτε απορία σχετικά με την αξιολόγηση ή τη στήριξη του παιδιού σας, μπορείτε να δείτε τις υπηρεσίες μας ή να απευθυνθείτε στη συμβουλευτική γονέων του κέντρου μας.
Συνοψίζοντας
Τα στοιχεία δείχνουν πράγματι περισσότερες διαγνώσεις αυτισμού σήμερα απ' ό,τι πριν από μία ή δύο δεκαετίες, τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς. Αυτό όμως οφείλεται κυρίως σε ευρύτερα διαγνωστικά κριτήρια, καλύτερη ευαισθητοποίηση και πιο αποτελεσματικά εργαλεία ανίχνευσης, και όχι απαραίτητα σε μια πραγματική «έκρηξη» του αυτισμού στον πληθυσμό. Το σημαντικό για κάθε οικογένεια παραμένει το ίδιο: αν υπάρχει ανησυχία, η έγκαιρη και τεκμηριωμένη αξιολόγηση είναι αυτή που κάνει τη διαφορά.