Επιδόματα και Παροχές για Παιδιά με ΔΑΦ: Οδηγός για ΚΕΠΑ, Ποσοστό Αναπηρίας και Δικαιολογητικά

Ένα παιδί με αυτισμό και ποσοστό αναπηρίας 67% έως 79% από το ΚΕΠΑ δικαιούται από τον ΟΠΕΚΑ 338 ευρώ τον μήνα («οικονομική ενίσχυση ατόμων με βαριά αναπηρία»), ενώ με 80% και άνω δικαιούται 569 ευρώ τον μήνα («οικονομική ενίσχυση ατόμων με βαριά νοητική υστέρηση»). Τα επιδόματα αυτά δεν έχουν εισοδηματικά κριτήρια και δεν φορολογούνται. Η αίτηση γίνεται στον ΟΠΕΚΑ, σε Κέντρο Κοινότητας, αφού βγει η γνωμάτευση ΚΕΠΑ. Με 67% και άνω η οικογένεια έχει επίσης 200 ευρώ μείωση φόρου, Κάρτα Αναπηρίας, δωρεάν ΟΑΣΑ (με εισοδηματικά όρια) και 50% έκπτωση στα ΚΤΕΛ.

Ο οδηγός βασίζεται μόνο σε επίσημες πηγές (ΟΠΕΚΑ, e-ΕΦΚΑ/ΚΕΠΑ, Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών, ΦΕΚ, ΑΑΔΕ, ΟΑΣΑ), που παραθέτουμε στο τέλος. Δεν αποτελεί εξατομικευμένη νομική συμβουλή: για τη δική σας περίπτωση, επιβεβαιώστε με τον ΟΠΕΚΑ στη δωρεάν γραμμή 1555.

Τι είναι το ΚΕΠΑ και γιατί αφορά το παιδί σας

Το ΚΕΠΑ (Κέντρο Πιστοποίησης Αναπηρίας) του e-ΕΦΚΑ είναι ο φορέας που πιστοποιεί επίσημα την αναπηρία. Η γνωμάτευσή του είναι προϋπόθεση για κάθε προνοιακό επίδομα, φορολογική ελάφρυνση και έκπτωση μετακίνησης. Μια διαγνωστική έκθεση από ιδιώτη παιδοψυχίατρο, όσο λεπτομερής κι αν είναι, δεν αρκεί από μόνη της.

Τι ποσοστό αναπηρίας αντιστοιχεί στη ΔΑΦ;

Ισχύει ο Ενιαίος Πίνακας Προσδιορισμού Ποσοστού Αναπηρίας του 2021 (ΚΥΑ 80100/101202/2021, ΦΕΚ Β΄ 6282/29.12.2021), που αντικατέστησε τον πίνακα του 2018. Για τη ΔΑΦ το ποσοστό δεν είναι σταθερό: εξαρτάται από τη νοημοσύνη και τη λειτουργικότητα του παιδιού.

Νοημοσύνη εντός φυσιολογικών ορίων: 50% έως 67% με υψηλότερη λειτουργικότητα, 67% με μέση, 67% έως 80% με χαμηλότερη.
Ελαφρά νοητική υστέρηση: 67% έως 80%, ή πάνω από 80% με χαμηλότερη λειτουργικότητα.
Μέτρια, σοβαρή ή βαριά νοητική υστέρηση: πάνω από 80%.

Το ποσοστό επανεκτιμάται συνήθως στην ηλικία των 7 και των 17 ετών. Το όριο του 67% έχει μεγάλη σημασία, γιατί από εκεί ξεκινούν το μηνιαίο επίδομα και οι περισσότερες παροχές. Το 80% ανοίγει το μεγαλύτερο επίδομα και την απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ.

Η αίτηση ΚΕΠΑ με μια ματιά

Η αίτηση είναι δωρεάν και γίνεται ηλεκτρονικά στην Εθνική Πύλη Αναπηρίας (ekepa.epan.gov.gr) με κωδικούς Taxisnet, ή σε Κέντρο Κοινότητας ή ΚΕΠ. Ο θεράπων ιατρός πρέπει να οριστικοποιήσει ηλεκτρονικά τον Ιατρικό Εισηγητικό Φάκελο μέσα σε 6 μήνες από την αίτηση, αλλιώς η αίτηση απορρίπτεται. Η διαδικασία διαρκεί συνήθως 3 έως 4 μήνες. Αναλυτικά βήματα θα βρείτε στον οδηγό μας για την πιστοποίηση αναπηρίας ΚΕΠΑ για παιδί με ΔΑΦ.

Ποια επιδόματα δικαιούται ένα παιδί με ΔΑΦ

80% και άνω: «Οικονομική ενίσχυση ατόμων με βαριά νοητική υστέρηση». Ο ΟΠΕΚΑ εντάσσει ρητά τη ΔΑΦ σε αυτό το πρόγραμμα με ποσοστό 80% και άνω. Ποσό: 569 ευρώ τον μήνα, σύμφωνα με τον ΟΠΕΚΑ.
67% έως 79%: «Οικονομική ενίσχυση ατόμων με βαριά αναπηρία». Ποσό: 338 ευρώ τον μήνα, σύμφωνα με τον ΟΠΕΚΑ.

Δεν παίρνει κανείς και τα δύο: όποιος εντάσσεται στο πρόγραμμα της βαριάς νοητικής υστέρησης δεν παίρνει και το επίδομα βαριάς αναπηρίας. Το επίδομα κίνησης δεν αφορά τη ΔΑΦ (δίνεται για παραπληγία, τετραπληγία και ακρωτηριασμούς).

Εισόδημα και φόροι: τα αναπηρικά επιδόματα του ΟΠΕΚΑ δεν έχουν εισοδηματικά ή περιουσιακά κριτήρια, δεν φορολογούνται, δεν κατάσχονται και δεν μετρούν στα εισοδηματικά όρια άλλων παροχών.

Πώς γίνεται η αίτηση: το επίδομα δεν δίνεται αυτόματα με τη γνωμάτευση. Κάνετε αίτηση στον ΟΠΕΚΑ, αυτοπροσώπως σε Κέντρο Κοινότητας ή Περιφερειακή Διεύθυνση του ΟΠΕΚΑ (δεν γίνεται ηλεκτρονικά). Αν την υποβάλετε μέσα σε 4 μήνες από τη γνωμάτευση του ΚΕΠΑ, το επίδομα καταβάλλεται από την 1η του μήνα μετά την αίτησή σας στο ΚΕΠΑ.

Μετακίνηση και Κάρτα Αναπηρίας

Κάρτα Αναπηρίας: την εκδίδει κάθε άτομο με ποσοστό τουλάχιστον 50%, και ανήλικοι, μέσω karta.epan.gov.gr.
Δωρεάν ΟΑΣΑ: με ποσοστό 67% και άνω και Κάρτα Αναπηρίας, εφόσον το εισόδημα είναι έως 23.000 ευρώ (ατομικό) ή 29.000 ευρώ (οικογενειακό), συν 5.600 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο μέλος με 67% και άνω. Τα επιδόματα ΟΠΕΚΑ δεν μετρούν. Με ΔΑΦ και 80% και άνω δικαιούται δελτίο και ο συνοδός.
ΚΤΕΛ: εισιτήριο μειωμένο κατά 50% με ποσοστό 67% και άνω.

Φορολογικές ελαφρύνσεις

Φόρος εισοδήματος: μείωση φόρου κατά 200 ευρώ όταν ο φορολογούμενος, ο σύζυγος ή εξαρτώμενο μέλος έχει αναπηρία 67% και άνω. Παιδί με 67% και άνω παραμένει εξαρτώμενο αν το δικό του εισόδημα είναι έως 6.000 ευρώ, χωρίς να μετρούν τα αναπηρικά επιδόματα.
ΕΝΦΙΑ: πλήρης απαλλαγή όταν μέλος της οικογένειας (και εξαρτώμενο παιδί) έχει 80% και άνω, με οικογενειακό φορολογητέο εισόδημα έως 12.000 ευρώ (συν 1.000 ευρώ για τον σύζυγο και για κάθε εξαρτώμενο μέλος) και συνολική επιφάνεια κτισμάτων έως 150 τ.μ.

Αν διαφωνείτε με το ποσοστό

Μπορείτε να κάνετε προσφυγή μέσα σε 30 ημέρες από την κοινοποίηση της γνωμάτευσης. Είναι δωρεάν, κατατίθεται αυτοπροσώπως στο ΚΕΠΑ που εξέδωσε τη γνωμάτευση και την εξετάζει δευτεροβάθμια υγειονομική επιτροπή. Αν ο ΟΠΕΚΑ απορρίψει την αίτηση επιδόματος, η προσφυγή γίνεται χωριστά στον ΟΠΕΚΑ.

Πρακτικές συμβουλές για γονείς

Ξεκινήστε νωρίς: η διαδικασία ΚΕΠΑ παίρνει 3 έως 4 μήνες, οπότε αξίζει να κάνετε αίτηση αμέσως μετά τη διάγνωση.
Ενημερώστε τον ιατρό αμέσως: ο παιδοψυχίατρος ή ο νευρολόγος ανεβάζει τον Ιατρικό Εισηγητικό Φάκελο, και έχει προθεσμία 6 μηνών από την αίτηση.
Μην ξεχάσετε το 4μηνο: κάντε την αίτηση στον ΟΠΕΚΑ μέσα σε 4 μήνες από τη γνωμάτευση, για να πάρετε το επίδομα αναδρομικά.
Γραμμή ΟΠΕΚΑ 1555: δωρεάν, όλο το 24ωρο, για ποσά και προϋποθέσεις.

Αν χρειάζεστε καθοδήγηση για τα επόμενα θεραπευτικά βήματα μετά τη διάγνωση, η ομάδα του Atypical Center προσφέρει συμβουλευτική γονέων. Δείτε και όλες τις παρεχόμενες θεραπείες.

Συχνές Ερωτήσεις για Επιδόματα και Παροχές ΔΑΦ

Τι δικαιούται παιδί με αυτισμό και ποσοστό αναπηρίας 67%;

Με 67% έως 79% το παιδί δικαιούται από τον ΟΠΕΚΑ την «οικονομική ενίσχυση ατόμων με βαριά αναπηρία», που σύμφωνα με τον ΟΠΕΚΑ είναι 338 ευρώ τον μήνα, χωρίς εισοδηματικά κριτήρια. Επιπλέον, η οικογένεια παίρνει 200 ευρώ μείωση στον φόρο εισοδήματος, το παιδί μπορεί να εκδώσει Κάρτα Αναπηρίας και να μετακινείται δωρεάν με ΟΑΣΑ (με εισοδηματικά όρια), και έχει 50% έκπτωση στα ΚΤΕΛ.

Πόσο είναι το επίδομα αυτισμού;

Εξαρτάται από το ποσοστό του ΚΕΠΑ. Με 80% και άνω, η ΔΑΦ εντάσσεται στο πρόγραμμα «οικονομική ενίσχυση ατόμων με βαριά νοητική υστέρηση», 569 ευρώ τον μήνα σύμφωνα με τον ΟΠΕΚΑ. Με 67% έως 79%, στην «οικονομική ενίσχυση ατόμων με βαριά αναπηρία», 338 ευρώ τον μήνα. Δεν παίρνει κανείς και τα δύο. Κάτω από 67% δεν υπάρχει μηνιαίο επίδομα.

Τι ποσοστό αναπηρίας παίρνει ένα παιδί με αυτισμό;

Δεν είναι αυτόματα 67%. Ο ισχύων Ενιαίος Πίνακας (ΦΕΚ Β΄ 6282/2021) βαθμολογεί τη ΔΑΦ ανάλογα με τη νοημοσύνη και τη λειτουργικότητα του παιδιού: με φυσιολογική νοημοσύνη από 50% έως 80%, με ελαφρά νοητική υστέρηση από 67% έως πάνω από 80%, με μέτρια ή σοβαρότερη νοητική υστέρηση πάνω από 80%. Το ποσοστό επανεκτιμάται συνήθως στα 7 και στα 17.

Εξαρτάται το επίδομα από το εισόδημα της οικογένειας;

Όχι. Ο ΟΠΕΚΑ δηλώνει ότι τα προνοιακά αναπηρικά επιδόματα δεν έχουν εισοδηματικά ή περιουσιακά κριτήρια. Επίσης δεν φορολογούνται, δεν κατάσχονται και δεν μετρούν στα εισοδηματικά όρια άλλων παροχών.

Παίρνω αυτόματα επίδομα μόλις βγει η γνωμάτευση ΚΕΠΑ;

Όχι. Κάνετε ξεχωριστή αίτηση στον ΟΠΕΚΑ, αυτοπροσώπως σε Κέντρο Κοινότητας ή Περιφερειακή Διεύθυνση του ΟΠΕΚΑ. Αν την κάνετε μέσα σε 4 μήνες από τη γνωμάτευση, το επίδομα καταβάλλεται αναδρομικά από τον μήνα μετά την αίτησή σας στο ΚΕΠΑ.

Μπορώ να κάνω ένσταση αν διαφωνώ με το ποσοστό;

Ναι. Η προσφυγή γίνεται μέσα σε 30 ημέρες από την κοινοποίηση της γνωμάτευσης, χωρίς κόστος, αυτοπροσώπως στο ΚΕΠΑ που την εξέδωσε, και την εξετάζει δευτεροβάθμια υγειονομική επιτροπή.

Σχετικοί οδηγοί

Χρειάζεστε καθοδήγηση;

Δεν έχετε ακόμη διάγνωση για το παιδί σας; Ξεκινήστε με το δωρεάν ερωτηματολόγιο ανίχνευσης ή κλείστε μια αξιολόγηση με την ομάδα μας.

Έχετε ήδη γνωμάτευση ή διάγνωση; Δείτε τις θεραπείες μας και προχωρήστε στα επόμενα βήματα.