Τα online τεστ αυτισμού για ενήλικες, όπως το AQ ή το RAADS-R, δεν είναι διαγνωστικά εργαλεία. Μετρούν αυτιστικά χαρακτηριστικά μέσω ερωτηματολογίου αυτοαναφοράς και ένα υψηλό σκορ σημαίνει ότι αξίζει να αναζητήσετε ειδική αξιολόγηση, όχι ότι η διάγνωση είναι βέβαιη.
Τι μετράνε πραγματικά αυτά τα τεστ;
Το πιο γνωστό εργαλείο είναι το Autism-Spectrum Quotient (AQ), ένα ερωτηματολόγιο 50 ή 10 ερωτήσεων (AQ-10) που αναπτύχθηκε από τον Simon Baron-Cohen και συνεργάτες του, και καταγράφει τάσεις σε κοινωνική αλληλεπίδραση, εναλλαγή προσοχής, προσοχή στη λεπτομέρεια, επικοινωνία και φαντασία. Το RAADS-R (Ritvo Autism Asperger Diagnostic Scale, Revised) είναι πιο εκτενές και σχεδιάστηκε ειδικά για ενήλικες, καλύπτοντας κοινωνικές δεξιότητες, γλώσσα, αισθητηριακή ευαισθησία και εξειδικευμένα ενδιαφέροντα. Και τα δύο βασίζονται σε αυτοαναφορά, δηλαδή στο πώς περιγράφει ο ίδιος ο ενήλικας τον εαυτό του, χωρίς κλινική παρατήρηση ή αναπτυξιακό ιστορικό από τρίτο πρόσωπο.
Πόσο αξιόπιστο είναι ένα υψηλό σκορ;
Έρευνα που εξέτασε την ικανότητα του AQ να προβλέπει τελική διάγνωση αυτισμού σε ενήλικες βρήκε χαμηλή ειδικότητα, δηλαδή το εργαλείο δεν ξεχωρίζει με ακρίβεια ποιοι θα λάβουν τελικά διάγνωση, και οι ερευνητές κατέληξαν ότι το AQ δεν αποτελεί αξιόπιστο δείκτη για το ποιοι πρέπει να προχωρήσουν σε πλήρη αξιολόγηση φάσματος αυτισμού από μόνο του. Αντίστοιχα, μελέτη για το RAADS-R έδειξε πολύ υψηλή αξιοπιστία επαναληπτικής μέτρησης, δηλαδή ότι το άτομο απαντά σταθερά αν το ξανακάνει, αλλά αυτό διαφέρει από τη διαγνωστική εγκυρότητα. Το ίδιο εργαλείο, όταν χρησιμοποιήθηκε ως προκαταρκτικό σε άτομα που περίμεναν αξιολόγηση, δεν αποδείχθηκε κατάλληλο ως αυτόνομο εργαλείο διαλογής και δεν υπάρχει ένα σκορ αποδεκτό από όλους που να διαχωρίζει αξιόπιστα τα αυτιστικά από τα μη αυτιστικά άτομα σε κάθε πληθυσμό.
Γιατί τα σκορ μπορεί να παραπλανήσουν
- Οι γυναίκες και τα κορίτσια συχνά μαθαίνουν να καμουφλάρουν ή να «καλύπτουν» τα αυτιστικά χαρακτηριστικά τους, με αποτέλεσμα χαμηλότερο σκορ που δεν αποκλείει τον αυτισμό.
- Άγχος, κατάθλιψη ή άλλες συνθήκες μπορεί να ανεβάζουν το σκορ χωρίς να υπάρχει αυτισμός.
- Πολλά δωρεάν online «κουίζ» δεν είναι τα επικυρωμένα εργαλεία, αλλά ανεπίσημες παραλλαγές χωρίς κλινική τεκμηρίωση.
- Το πλαίσιο μέτρησης μετράει αυτοαντίληψη τη δεδομένη στιγμή, όχι αναπτυξιακό ιστορικό από την παιδική ηλικία, το οποίο είναι απαραίτητο για τη διάγνωση.
Έχουν λοιπόν κάποια χρησιμότητα;
Ναι, ως πρώτο βήμα διαλογής. Το βρετανικό National Institute for Health and Care Excellence (NICE) συστήνει το AQ-10 ως εργαλείο διαλογής για ενήλικες με πιθανό αυτισμό χωρίς μέτρια ή σοβαρή νοητική αναπηρία, με σκορ 6 ή περισσότερο να σημαίνει ότι πρέπει να προσφέρεται πλήρης αξιολόγηση. Παράλληλα το ίδιο πλαίσιο ξεκαθαρίζει ότι το AQ-10 δεν πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο του για τη διάγνωση, χρειάζεται πάντα κλινική κρίση. Αν, δηλαδή, ένα online τεστ σας δείχνει αρκετά χαρακτηριστικά που σας φαίνονται οικεία, αυτό είναι χρήσιμη πληροφορία για να ανοίξετε τη συζήτηση με έναν ειδικό, όχι απάντηση από μόνο του.
Τι περιλαμβάνει μια πραγματική αξιολόγηση ενηλίκων;
Μια ολοκληρωμένη διαγνωστική διαδικασία συνήθως συνδυάζει δομημένη κλινική συνέντευξη, αναπτυξιακό ιστορικό όπου συμμετέχει, αν είναι εφικτό, γονέας ή άλλο πρόσωπο που γνωρίζει το άτομο από την παιδική ηλικία, και παρατήρηση της κοινωνικής επικοινωνίας από εξειδικευμένο επαγγελματία. Αν αναρωτιέστε πώς οργανώνεται αυτή η διαδικασία στην Ελλάδα και ποιος την πραγματοποιεί, μπορείτε να δείτε αναλυτικά στο άρθρο μας για τη διάγνωση αυτισμού σε ενήλικες. Στο Atypical Center μπορείτε να δείτε την ομάδα των ειδικών μας ή να επικοινωνήσετε για να συζητήσετε τα επόμενα βήματα.
Συχνές ερωτήσεις
Ένα υψηλό σκορ σε online τεστ σημαίνει ότι έχω αυτισμό;
Όχι. Ένα υψηλό σκορ σε εργαλεία όπως το AQ ή το RAADS-R δείχνει ότι αναγνωρίζετε στον εαυτό σας αρκετά αυτιστικά χαρακτηριστικά και αξίζει να αναζητήσετε ειδική αξιολόγηση. Μόνο κλινική εκτίμηση από εξειδικευμένο επαγγελματία μπορεί να καταλήξει σε διάγνωση.
Ποιο είναι το πιο αξιόπιστο online τεστ αυτισμού;
Δεν υπάρχει «το» πιο αξιόπιστο, γιατί κανένα δεν είναι διαγνωστικό. Το AQ-10 είναι το πιο επικυρωμένο για γρήγορη διαλογή και συστήνεται από κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες, αλλά πάντα ως σημείο εκκίνησης, όχι ως τελικό αποτέλεσμα.
Χαμηλό σκορ σημαίνει ότι σίγουρα δεν έχω αυτισμό;
Όχι απαραίτητα. Η έρευνα δείχνει ότι τα εργαλεία αυτά είναι λιγότερο αξιόπιστα σε γυναίκες και άτομα που καμουφλάρουν τα χαρακτηριστικά τους, οπότε ένα χαμηλό σκορ δεν αποκλείει από μόνο του τον αυτισμό αν υπάρχουν άλλες ενδείξεις.
Χρειάζεται να κάνω online τεστ πριν ζητήσω αξιολόγηση;
Όχι, δεν είναι απαραίτητο. Αν έχετε ήδη υποψίες με βάση την καθημερινή σας εμπειρία, μπορείτε να απευθυνθείτε απευθείας σε ειδικό. Το τεστ είναι απλώς ένα βοηθητικό εργαλείο, όχι προϋπόθεση.
Γιατί πολλοί ενήλικες αναζητούν τώρα διάγνωση αυτισμού;
Πολλοί ενήλικες, ιδίως γυναίκες, αναγνωρίζουν χαρακτηριστικά τους μετά τη διάγνωση του παιδιού τους ή μέσα από αυξημένη ενημέρωση στα μέσα. Η αναζήτηση διάγνωσης στην ενήλικη ζωή γίνεται όλο και συχνότερη και δεν σχετίζεται με ηλικία.
Πηγές
- NICE, Autism spectrum disorder in adults: diagnosis and management (CG142)
- Predicting the diagnosis of autism in adults using the Autism-Spectrum Quotient (AQ) questionnaire, PMC
- The Effectiveness of RAADS-R as a Screening Tool for Adult ASD Populations, PMC
- Screening Tests and Tools for Autism in Adulthood, AIDE Canada