← Όλα τα άρθρα

Ερωτήσεις «γιατί», «πώς», «ποιος» και αυτισμός: όταν το παιδί δεν απαντά

Όταν ένα παιδί με αυτισμό δεν απαντά σε ερωτήσεις όπως «γιατί έκλαψες;» ή «πώς το έκανες;», συνήθως δεν αδιαφορεί ούτε αρνείται. Οι ερωτήσεις αυτές απαιτούν γραμματική κατανόηση και κοινωνική σκέψη μαζί. Βοηθά να τις απλοποιείτε, να δίνετε επιλογές και να προσφέρετε εικόνες ή μοντέλο απάντησης.

Γιατί οι ερωτήσεις δυσκολεύουν;

Μια ερώτηση μοιάζει απλή, αλλά το παιδί πρέπει να καταλάβει τι ακριβώς ζητάμε. Στο «ποιος έφαγε το μήλο;» ψάχνει έναν συμμετέχοντα. Στο «γιατί έφυγε;» ψάχνει έναν λόγο, δηλαδή μια πρόθεση ή μια αιτία που συχνά δεν φαίνεται πουθενά.

Σύμφωνα με μελέτη που παρακολούθησε παιδιά με αυτισμό στην πορεία του χρόνου (Jyotishi, Fein & Naigles, 2017), η κατανόηση ερωτήσεων με «wh» λέξεις (τι, ποιος, πού) ήταν καθυστερημένη σε σχέση με συνομήλικους. Οι ερευνητές κατέληξαν ότι εμπλέκονται και η γραμματική και οι κοινωνικο-επικοινωνιακές δεξιότητες. Η μελέτη ήταν μικρή και αφορούσε κυρίως ερωτήσεις «τι» και «πού», όχι «γιατί» και «πώς», άρα τα συμπεράσματα δεν γενικεύονται αυτόματα σε κάθε παιδί.

Οι ερωτήσεις «γιατί» ζητούν συχνά κάτι για τα κίνητρα, τις σκέψεις ή τα συναισθήματα των άλλων. Αν το παιδί δυσκολεύεται να καταλάβει τι σκέφτονται οι άλλοι, όπως περιγράφουμε στο άρθρο για τη θεωρία του νου, είναι λογικό αυτές οι ερωτήσεις να είναι οι δυσκολότερες.

Πώς καταλαβαίνω τι ακριβώς δυσκολεύει το παιδί μου;

Η σιωπή ή η ηχολαλία (το παιδί επαναλαμβάνει την ερώτηση) μπορεί να έχει διαφορετικές αιτίες. Παρατηρήστε:

  • Αν καταλαβαίνει τη λέξη της ερώτησης. Απαντά σωστά στο «πού είναι η μπάλα;» αλλά όχι στο «γιατί»;
  • Αν δυσκολεύεται να βρει τις λέξεις. Δείχνει το σωστό αντικείμενο, αλλά δεν το λέει;
  • Αν χρειάζεται χρόνο. Απαντά, αλλά μετά από αρκετά δευτερόλεπτα;
  • Αν η ερώτηση είναι πολύ γενική. Το «πώς ήταν η μέρα σου;» έχει άπειρες πιθανές απαντήσεις.

Οι παρατηρήσεις σας είναι πολύτιμες για τον λογοθεραπευτή, γιατί δείχνουν από πού να ξεκινήσει η δουλειά.

Τι μπορείτε να κάνετε στο σπίτι;

  1. Κάντε μία ερώτηση τη φορά, σύντομα και συγκεκριμένα. Αντί για «Τι έκανες σήμερα στο σχολείο;» δοκιμάστε «Έπαιξες έξω ή μέσα;».
  2. Δώστε επιλογές. «Έκλαψες επειδή φοβήθηκες ή επειδή χτύπησες;» Η επιλογή μειώνει το φορτίο της διατύπωσης.
  3. Μοντελοποιήστε την απάντηση. Πείτε «Γιατί έκλαψα; Έκλαψα γιατί έπεσα» και ξαναρωτήστε αργότερα σε παρόμοια στιγμή.
  4. Χρησιμοποιήστε εικόνες. Η οπτική υποστήριξη χρησιμοποιείται ευρέως στον αυτισμό και ο ASHA την αναφέρει ανάμεσα στις προσεγγίσεις που στηρίζουν την επικοινωνία. Δείτε και το άρθρο μας για τα οπτικά προγράμματα.
  5. Περιμένετε. Δώστε 5 με 10 δευτερόλεπτα πριν επαναλάβετε ή αλλάξετε την ερώτηση.
  6. Ξεκινήστε από το ορατό. Πρώτα «τι», «ποιος», «πού» για πράγματα που βλέπετε μαζί, και αργότερα «γιατί» και «πώς».

Πότε χρειάζεται αξιολόγηση;

Αν το παιδί σας δεν απαντά σχεδόν ποτέ σε ερωτήσεις, αν η δυσκολία επηρεάζει το σχολείο ή τις σχέσεις του, ή αν σας προβληματίζει η γενικότερη κατανόηση, μιλήστε με ειδικό. Ο λογοθεραπευτής μπορεί να αξιολογήσει ξεχωριστά την κατανόηση και την έκφραση και να στοχεύσει ακριβώς όπου χρειάζεται. Μάθετε περισσότερα για τη λογοθεραπεία στο κέντρο μας ή επικοινωνήστε μαζί μας. Η πρόοδος διαφέρει από παιδί σε παιδί και δεν μπορεί να υποσχεθεί κανείς συγκεκριμένο αποτέλεσμα.

Συχνές ερωτήσεις

Γιατί το παιδί μου επαναλαμβάνει την ερώτηση αντί να απαντήσει;

Η επανάληψη της ερώτησης (ηχολαλία) μπορεί να σημαίνει ότι το παιδί δεν κατάλαβε, ότι χρειάζεται χρόνο ή ότι δεν βρίσκει τις λέξεις. Δοκιμάστε πιο σύντομη ερώτηση με δύο επιλογές και δείξτε αν γίνεται. Ο ειδικός μπορεί να διακρίνει την αιτία.

Είναι φυσιολογικό να απαντά σε «τι» αλλά όχι σε «γιατί»;

Είναι συχνό. Οι ερωτήσεις «γιατί» ζητούν αιτίες και προθέσεις, που είναι πιο αφηρημένες από ένα αντικείμενο ή έναν τόπο. Η έρευνα για τις ερωτήσεις «wh» δείχνει ότι η κατανόησή τους μπορεί να καθυστερεί, και γι' αυτό η εξάσκηση γίνεται σταδιακά.

Να σταματήσω να κάνω ερωτήσεις στο παιδί μου;

Όχι, αλλά κάντε λιγότερες και πιο προσεγμένες. Αν οι ερωτήσεις μοιάζουν με εξέταση, το παιδί μπορεί να αγχωθεί. Εναλλάξτε με σχόλια, όπως «Βλέπω ότι χτίζεις έναν πύργο», που δεν απαιτούν απάντηση.

Μπορούν οι εικόνες να βοηθήσουν να απαντήσει;

Ναι, για πολλά παιδιά. Οι οπτικές υποστηρίξεις, όπως εικόνες επιλογών ή κάρτες συναισθημάτων, μειώνουν το φορτίο της γλώσσας. Ο ASHA τις αναφέρει ανάμεσα στις προσεγγίσεις που στηρίζουν παιδιά με αυτισμό.

Από ποια ηλικία να ανησυχήσω;

Δεν υπάρχει μία ηλικία. Αν η δυσκολία στις ερωτήσεις συνοδεύεται από γενικότερη καθυστέρηση στον λόγο ή επηρεάζει την καθημερινότητα, ζητήστε αξιολόγηση από λογοθεραπευτή χωρίς να περιμένετε.

Πηγές

Μοιραστείτε το

Μιλήστε με έναν ειδικό

Ανησυχείτε για την ανάπτυξη του παιδιού σας;

Ξεκινήστε με το δωρεάν ερωτηματολόγιο ανίχνευσης ή κλείστε μια πρώτη αξιολόγηση χωρίς χρέωση. Η ομάδα μας είναι δίπλα σας σε κάθε βήμα.