← Όλα τα άρθρα

Πρωινή ρουτίνα πριν το σχολείο και αυτισμός: πώς γίνεται πιο ήρεμη

Η πρωινή ένταση πριν το σχολείο συνήθως δεν είναι ανυπακοή. Το πρωί έχει πολλά βήματα, χρονική πίεση και αλλαγές ανάμεσα σε δραστηριότητες. Βοηθά μια σύντομη, σταθερή και ορατή ρουτίνα, με λίγα βήματα, προετοιμασία από το βράδυ και ήρεμος τόνος, ώστε το παιδί να ξέρει τι ακολουθεί.

Γιατί το πρωί δυσκολεύει τόσο πολύ το παιδί με αυτισμό;

Σε λίγα λεπτά το παιδί πρέπει να ξυπνήσει, να ντυθεί, να φάει, να πλύνει δόντια, να ετοιμάσει την τσάντα και να φύγει. Κάθε βήμα είναι μετάβαση. Προστίθενται οι αισθητηριακές απαιτήσεις (ρούχα, γεύσεις, ήχοι) και το άγχος για όσα θα συναντήσει στο σχολείο.

Όσα παιδιά δυσκολεύονται να οργανώσουν μια ακολουθία βημάτων ή να αντέξουν την πίεση του χρόνου, μπορεί να αντιδρούν με άρνηση, κλάμα ή εκρήξεις. Αυτό είναι συχνά σημάδι δυσφορίας και όχι πείσματος. Αν η άρνηση του σχολείου είναι έντονη και επίμονη, δείτε και το άρθρο μας για την άρνηση σχολείου και το άγχος.

Πώς χτίζεται μια πρωινή ρουτίνα που δουλεύει;

  1. Ξεκινήστε από τα απαραίτητα. Κρατήστε τα βασικά βήματα (ντύσιμο, πρωινό, δόντια, τσάντα) και αφήστε τα υπόλοιπα για αργότερα.
  2. Κρατήστε την ίδια σειρά κάθε μέρα. Η επανάληψη κάνει το πρωί προβλέψιμο και δίνει αίσθηση ασφάλειας.
  3. Κάντε τη σειρά ορατή. Μια εικονική λίστα με φωτογραφίες ή σχέδια, σε ύψος παιδιού, δείχνει τι έχει γίνει και τι ακολουθεί.
  4. Μοιράστε τον χρόνο. Αν το παιδί χρειάζεται περισσότερο χρόνο για κάποιο βήμα, ξυπνήστε το λίγο νωρίτερα, σταδιακά, κατά λίγα λεπτά.
  5. Δώστε μικρή επιλογή. Δύο ρούχα ή δύο πρωινά, μέσα σε σταθερό πλαίσιο, μειώνουν τις αντιστάσεις.

Για περισσότερα πάνω στα εργαλεία αυτά, διαβάστε για τα οπτικά προγράμματα.

Τι δείχνει η έρευνα για τα οπτικά βοηθήματα;

Τα οπτικά βοηθήματα (visual supports) περιλαμβάνονται στις πρακτικές με επαρκή τεκμηρίωση στην ανασκόπηση του NCAEP για τον αυτισμό, με πολλές μελέτες για διαφορετικές ηλικίες. Είναι λοιπόν εύλογη επιλογή για τα πρωινά.

Χρειάζεται όμως ρεαλισμός: μια πρόσφατη ανασκόπηση που αφορά ειδικά τις μεταβάσεις βρήκε ότι τα στοιχεία για την ωφέλεια του οπτικού προγράμματος μόνου του δεν είναι αρκετά ισχυρά. Ένα πρόγραμμα δεν λύνει από μόνο του τις δυσκολίες. Δουλεύει καλύτερα μαζί με προετοιμασία, εξάσκηση, ενθάρρυνση και προσαρμογή στις ανάγκες του κάθε παιδιού.

Τι μπορείτε να κάνετε από το προηγούμενο βράδυ;

  • Ετοιμάστε τσάντα, ρούχα και πρωινό όσο το δυνατό νωρίτερα.
  • Ξαναδείτε μαζί το πρόγραμμα της επόμενης μέρας, με απλά λόγια.
  • Περιορίστε τις οθόνες το πρωί, αν η απότομη διακοπή τους προκαλεί ένταση.
  • Προσέξτε τον ύπνο: ένα κουρασμένο παιδί δυσκολεύεται περισσότερο. Δείτε το άρθρο για τον ύπνο στον αυτισμό.
  • Εξασκηθείτε στη ρουτίνα με παιχνίδι, ένα ή δύο Σαββατοκύριακα πριν δοκιμαστεί σε σχολική μέρα.

Πώς ανταποκρίνεστε όταν το πρωί πάει στραβά;

Κρατήστε χαμηλή φωνή και λίγες λέξεις. Μην προσθέτετε νέες απαιτήσεις στη μέση της έντασης. Δώστε ένα βήμα κάθε φορά και αναγνωρίστε την προσπάθεια. Μετά, όταν όλοι είναι ήρεμοι, σκεφτείτε τι θα μπορούσε να αλλάξει: ίσως ένα βήμα είναι πολύ δύσκολο, ή το ρούχο ενοχλεί.

Αν οι δυσκολίες επιμένουν, ένας εργοθεραπευτής μπορεί να εντοπίσει τι δυσκολεύει (αισθητηριακά, κινητικά ή οργάνωσης) και να προτείνει προσαρμογές. Δείτε σχετικά την εργοθεραπεία στο κέντρο μας. Ενημερώστε και το σχολείο, ώστε οι κοινές πρακτικές να ταιριάζουν σε σπίτι και τάξη.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσα βήματα πρέπει να έχει η πρωινή ρουτίνα;

Όσα μπορεί να διαχειριστεί το παιδί με ηρεμία. Ξεκινήστε με τρία έως πέντε βασικά βήματα και προσθέστε άλλα μόνο όταν τα πρώτα γίνονται σταθερά. Η απλότητα βοηθά περισσότερο από ένα πολύ αναλυτικό πρόγραμμα.

Χρειάζεται οπτικό πρόγραμμα για κάθε παιδί με αυτισμό;

Όχι απαραίτητα. Πολλά παιδιά ωφελούνται, αλλά η μορφή (φωτογραφίες, σχέδια, γραπτή λίστα) εξαρτάται από την ηλικία και την κατανόηση. Δοκιμάστε, παρατηρήστε και προσαρμόστε. Ένας θεραπευτής μπορεί να βοηθήσει στην επιλογή.

Τι κάνω αν το παιδί αρνείται να ντυθεί;

Ελέγξτε πρώτα τα αισθητηριακά: ετικέτες, ραφές, υφή. Δώστε επιλογή ανάμεσα σε δύο ρούχα και ετοιμάστε τα από το βράδυ. Αν η άρνηση συνεχίζεται, ζητήστε αξιολόγηση από εργοθεραπευτή.

Πόσο νωρίτερα πρέπει να ξεκινήσει η προετοιμασία;

Αν η ρουτίνα αλλάζει, για παράδειγμα με την έναρξη της σχολικής χρονιάς, καλό είναι να αρχίσει εξάσκηση μία με δύο εβδομάδες νωρίτερα. Μετακινήστε την ώρα ξυπνήματος σταδιακά, κατά λίγα λεπτά.

Πότε πρέπει να ανησυχήσω για τα πρωινά;

Αν η δυσκολία είναι καθημερινή, εντείνεται, συνοδεύεται από έντονο άγχος, σωματικά συμπτώματα ή άρνηση να πάει στο σχολείο, μιλήστε με τους ειδικούς του παιδιού και το σχολείο. Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας για να συζητήσουμε τις ανάγκες του παιδιού σας.

Πηγές

Μοιραστείτε το

Μιλήστε με έναν ειδικό

Ανησυχείτε για την ανάπτυξη του παιδιού σας;

Ξεκινήστε με το δωρεάν ερωτηματολόγιο ανίχνευσης ή κλείστε μια πρώτη αξιολόγηση χωρίς χρέωση. Η ομάδα μας είναι δίπλα σας σε κάθε βήμα.