Ο κωδικός F84 ανήκει στο σύστημα ταξινόμησης ICD-10 και δηλώνει την ομάδα των διάχυτων αναπτυξιακών διαταραχών, στην οποία ανήκει ο αυτισμός. Είναι διοικητική «ετικέτα» της διάγνωσης, όχι βαθμός βαρύτητας. Δεν δείχνει πόσο δύσκολο είναι το παιδί ούτε ποιες θεραπείες χρειάζεται. Αυτό προκύπτει από την πλήρη αξιολόγηση.
Αν η γνωμάτευση του παιδιού σας γράφει «F84», «F84.0» ή «F84.9» και αναρωτιέστε τι σημαίνουν, δεν είστε μόνοι. Παρακάτω εξηγούμε πώς διαβάζεται ο κωδικός, γιατί υπάρχουν διαφορετικές καταλήξεις και τι αλλάζει με τη νεότερη ταξινόμηση ICD-11.
Τι σημαίνει ο κωδικός F84 στη γνωμάτευση;
Το ICD-10 είναι η Διεθνής Ταξινόμηση Νόσων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Κάθε διάγνωση παίρνει κωδικό, ώστε γιατροί, υπηρεσίες και ασφαλιστικοί φορείς να μιλούν την ίδια γλώσσα. Ο κωδικός F84 καλύπτει τις διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές και ο αριθμός μετά την τελεία δείχνει τον υποτύπο. Στις γνωματεύσεις συναντάτε συχνότερα:
- F84.0: παιδικός αυτισμός
- F84.1: άτυπος αυτισμός
- F84.5: σύνδρομο Asperger
- F84.9: διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή, μη καθορισμένη
Η ακριβής αντιστοίχιση κάθε κωδικού εξαρτάται από την επίσημη έκδοση που χρησιμοποιεί ο γιατρός, γι' αυτό ρωτήστε τον ίδιο τον κλινικό που υπέγραψε τη γνωμάτευση, αν κάτι σας μπερδεύει. Για τον όρο «άτυπος» έχουμε αναλυτικό κείμενο: τι σημαίνει η διάγνωση άτυπου αυτισμού.
Ο κωδικός δείχνει πόσο «βαρύς» είναι ο αυτισμός;
Όχι. Ο υποτύπος στο ICD-10 δεν λειτουργεί ως κλίμακα βαρύτητας. Δύο παιδιά με τον ίδιο κωδικό μπορεί να έχουν πολύ διαφορετικές ανάγκες στον λόγο, στην αισθητηριακή επεξεργασία, στη μάθηση ή στην αυτονομία. Αντίστροφα, ένα παιδί με «ηπιότερο» κωδικό μπορεί να δυσκολεύεται πολύ στην καθημερινότητα. Αν σας απασχολούν οι όροι «ήπιος» και «υψηλής λειτουργικότητας», διαβάστε τι σημαίνουν στην πράξη.
Γι' αυτό η γνωμάτευση πρέπει να συνοδεύεται από περιγραφή: τι παρατηρήθηκε, με ποια εργαλεία αξιολογήθηκε το παιδί και ποιες δυσκολίες και δυνατότητες καταγράφηκαν. Ο κωδικός μόνος του δεν αρκεί για να σχεδιαστεί η παρέμβαση.
Τι αλλάζει με το DSM-5 και το ICD-11;
Οι νεότερες ταξινομήσεις έχουν απομακρυνθεί από τους ξεχωριστούς υποτύπους.
- DSM-5: χρησιμοποιεί μία διάγνωση, διαταραχή του φάσματος του αυτισμού. Σύμφωνα με το CDC, άτομα με καθιερωμένη διάγνωση αυτιστικής διαταραχής, Asperger ή μη προσδιορισμένης διάχυτης διαταραχής παίρνουν πλέον τη διάγνωση του φάσματος. Η διάγνωση βασίζεται σε δύο τομείς: μόνιμες δυσκολίες στην κοινωνική επικοινωνία και αλληλεπίδραση, και περιορισμένα, επαναλαμβανόμενα πρότυπα συμπεριφοράς, ενδιαφερόντων ή δραστηριοτήτων, που περιλαμβάνουν και ασυνήθιστες αντιδράσεις σε αισθητηριακά ερεθίσματα. Η βαρύτητα βαθμολογείται σε επίπεδα και καταγράφονται προσδιοριστές, όπως η ύπαρξη νοητικής ή γλωσσικής δυσκολίας.
- ICD-11: χρησιμοποιεί τον κωδικό 6A02, «διαταραχή του φάσματος του αυτισμού». Οι υποκατηγορίες δεν δείχνουν υποτύπους αλλά αν συνυπάρχει νοητική διαταραχή και ποιο είναι το επίπεδο της λειτουργικής γλώσσας (ήπια ή καθόλου δυσκολία, διαταραγμένη ή απούσα).
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι ετικέτες «Asperger» ή «άτυπος» αντικαθίστανται από μία διάγνωση φάσματος μαζί με περιγραφή των ιδιαίτερων αναγκών του κάθε ατόμου. Το WHO τονίζει ότι οι ικανότητες και οι ανάγκες των ατόμων με αυτισμό ποικίλλουν και μπορεί να αλλάζουν με τον χρόνο.
Τι να κάνετε αν η γνωμάτευση έχει παλιό ή διαφορετικό κωδικό;
Είναι συνηθισμένο μια παλιότερη γνωμάτευση να αναφέρει F84.x και μια νεότερη να γράφει «ΔΑΦ» ή να χρησιμοποιεί άλλη ταξινόμηση. Συνήθως δεν σημαίνει ότι η διάγνωση άλλαξε, αλλά ότι άλλαξε το σύστημα που χρησιμοποιήθηκε. Μπορείτε να:
- Ρωτήσετε τον γιατρό ή τον παιδοψυχίατρο ποια ταξινόμηση ακολούθησε και τι σημαίνει ο κωδικός για το δικό σας παιδί.
- Ζητήσετε στη γνωμάτευση να αναγράφεται η περιγραφή των δυσκολιών και όχι μόνο ο κωδικός.
- Κρατάτε αντίγραφα όλων των γνωματεύσεων και εκθέσεων σε έναν φάκελο.
- Να μην παίρνετε αποφάσεις για θεραπείες μόνο από τον κωδικό, αλλά από την αξιολόγηση των αναγκών του παιδιού.
Για τις διαδικασίες πιστοποίησης, οι υπηρεσίες ζητούν συγκεκριμένα έγγραφα, και οι απαιτήσεις μπορεί να αλλάζουν. Ο οδηγός μας για την πιστοποίηση ΚΕΠΑ εξηγεί τη διαδικασία, και είναι καλό να επιβεβαιώνετε τα τρέχοντα δικαιολογητικά με την αρμόδια υπηρεσία.
Συχνές ερωτήσεις
Το F84 σημαίνει ότι το παιδί μου έχει αυτισμό;
Ο κωδικός F84 αναφέρεται στις διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές, όπου ανήκει ο αυτισμός. Ποια ακριβώς διάγνωση έχει το παιδί φαίνεται από την υποκατηγορία (π.χ. F84.0) και, κυρίως, από το κείμενο της γνωμάτευσης. Αν υπάρχει αμφιβολία, ρωτήστε τον κλινικό που την υπέγραψε.
Τι διαφέρει το F84.0 από το F84.9;
Το F84.0 αντιστοιχεί σε παιδικό αυτισμό, δηλαδή σε πιο συγκεκριμένη διάγνωση. Το F84.9 χρησιμοποιείται όταν υπάρχει διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή χωρίς περαιτέρω προσδιορισμό. Καμία από τις δύο δεν εκφράζει βαρύτητα ή πρόγνωση, μόνο τον τρόπο που ταξινομήθηκε η εικόνα.
Είναι η διάγνωση «Asperger» ή «άτυπος αυτισμός» ακόμη έγκυρη;
Οι όροι εμφανίζονται σε παλιότερες γνωματεύσεις και δεν σημαίνουν ότι η διάγνωση ακυρώθηκε. Στο DSM-5 και στο ICD-11 τέτοιες διαγνώσεις εντάσσονται στη διαταραχή του φάσματος του αυτισμού. Οι ανάγκες του παιδιού παραμένουν οι ίδιες και αξιολογούνται εξατομικευμένα.
Τι σημαίνει ο κωδικός 6A02;
Είναι ο κωδικός της διαταραχής του φάσματος του αυτισμού στο ICD-11. Οι καταλήξεις μετά την τελεία δείχνουν αν συνυπάρχει νοητική διαταραχή και πόσο διατηρημένη είναι η λειτουργική γλώσσα. Δεν είναι κλίμακα βαρύτητας και δεν υποκαθιστά την περιγραφή των αναγκών του παιδιού.
Πρέπει να ξαναγίνει διάγνωση επειδή άλλαξε ο κωδικός;
Συνήθως όχι. Η αλλαγή κωδικού ή ταξινόμησης δεν επιβάλλει από μόνη της νέα αξιολόγηση. Επανεκτίμηση χρειάζεται όταν αλλάζουν οι ανάγκες του παιδιού ή όταν το ζητά ο φορέας ή ο θεραπευτής, με βάση τη σημερινή του εικόνα.
Αρκεί ο κωδικός για να ξεκινήσει η θεραπεία;
Ο κωδικός βοηθά στις διαδικασίες, αλλά η θεραπευτική πορεία χτίζεται από την αξιολόγηση των δυνατοτήτων και των αναγκών του παιδιού στην επικοινωνία, τον λόγο, την αισθητηριακή επεξεργασία και την καθημερινή αυτονομία. Αν χρειάζεστε καθοδήγηση, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας.